Fietszone goed gekend maar nog onvoldoende gerespecteerd

Een jaar na het invoeren van de fietszone is een kleine meerderheid van de fietsers tevreden. Dat blijkt uit een eerste evaluatie op basis van verkeersanalyses, een gebruikersbevraging en een rapport van Fietsberaad. Maar er is nog heel wat ruimte voor verbetering. De stad stelt nu een aantal acties voor om de knelpunten aan te pakken.

Op 15 juni 2020 werd in het centrum van Geel een fietszone ingevoerd, goed voor 21 aaneengesloten fietsstraten. Het is een maatregel die de ambitie van de stad om een echte fietsstad te worden, onderstreept. Een jaar na het invoeren van deze nieuwe maatregel, is het tijd voor een eerste evaluatie en bijsturingen. De evaluatie bestond uit verschillende onderdelen zoals de resultaten uit verkeersanalyses in de fietszone en een rapport van Fietsberaad. De stad hield ook een bevraging bij de inwoners om de knelpunten in kaart te brengen. Na één jaar fietszone in het centrum van Geel is deze door de meeste gebruikers goed gekend. Ze wordt echter onvoldoende gerespecteerd.

Conclusies

Enkele positieve resultaten uit de bevraging:

• 77% van de fietsers vindt de fietszone een vlotte en directe fietsverbinding;
• 61% van de fietsers vindt de fietszone veilig;
• 93% van de automobilisten geeft aan de verkeersregels te kennen;
• 84% van de automobilisten geeft aan deze ook grotendeels of volledig te respecteren.

Onderaan dit artikel vind je een samenvatting van alle resultaten van de gebruikersenquête.

De voornaamste knelpunten die worden ervaren

Er wordt vaak te snel gereden en het inhaalverbod van fietsers wordt nog vaak niet nageleefd. Zowel fietsers als autobestuurders hechten meer belang aan het respecteren van de maximumsnelheid van 30km/u dan aan het inhaalverbod. Te brede straten dragen dan weer niet bij tot het respecteren van de fietszone. In deze straten wordt het inhaalverbod beduidend minder goed gerespecteerd dan in smallere straten.

  • Nog teveel auto's aanwezig in het straatbeeld met teveel doorgaand verkeer, dat wil zeggen gemotoriseerd verkeer dat geen herkomst of bestemming heeft binnen de fietszone;
  • Een hoog aantal snelheidsovertredingen;
  • Fietsers worden nog steeds veelvuldig ingehaald;
  • Fietsers ervaren vaak een opgejaagd gevoel indien auto's of grotere voertuigen zoals een bus of vrachtwagen vlak achter de fietser blijven hangen;
  • Fietsers ervaren hinder door geparkeerde of stilstaande voertuigen op de rijbaan, voornamelijk in de Nieuwstraat;
  • Conflicten ontstaan tussen fietsers en bussen doordat beiden dezelfde routes gebruiken;
  • De overtredingscijfers van de politie evolueren in de goede richting maar het herhalen van de regels blijft zeker tijdens de eerste jaren een noodzaak;
  • Uit de statistieken blijkt eveneens dat het aantal ongevallen in het centrum een dalende trend kent. Het zou al te gemakkelijk zijn om deze daling volledig toe te schrijven aan de fietszone maar de fietszone heeft de trend zeker verder versterkt.

Plan van aanpak

De dienst openbare werken en verkeer heeft de resultaten en aanbevelingen bestudeerd en mogelijke oplossingen uitgewerkt. Hiermee stapte de dienst eerst naar de Adviesraad Gemeenteljike Mobiliteit (AGM), die het dossier tijdens de adviesraad besprak en haar advies gaf over deze voorstellen. De Adviesraad Gemeentelijke Mobiliteit staat achter de fietszone en wil deze behouden. De AGM geeft wel aan dat de fietszone best pas op langere termijn verder wordt uitgebreid. Hierop nam het college van burgemeester en schepenen kennis van de evaluatie en nam ze enkele beslissingen om de fietszone veiliger en meer leesbaar te maken en enkele randvoorwaarden te vervullen.

  • De stad start onderzoeken op om het doorgaand verkeer van het oosten (Sint-Dimpna) van de stad richting het westen (Elsum) door het centrum te verminderen. Een proefopstelling kan worden uitgevoerd waarna een evaluatie volgt. Zowel bij de voorbereiding, uitvoering als evaluatie moeten handelaars goed bevraagd en geïnformeerd worden. Minder autoverkeer zorgt er ook voor dat de auto zich meer ‘te gast’ zal voelen tussen de vele fietsers.
  • Een aantal fietsstraten worden heringericht zodat ze beter afgestemd zijn op de fietsers. Zo zal de stad onder andere de herinrichting van het wegdeel Diestseweg gelegen binnen de fietszone verder uitwerken. Ook in Kollegestraat, Nieuwstraat, Stationsstraat en Lebonstraat kan de inrichting als fietsstraat worden verbeterd.
  • De stad voert gesprekken met De Lijn en de Vervoerregio Kempen over hoe best kan omgegaan worden met het openbaar vervoer binnen de fietszone om zo het aantal conflicten tussen fietsers en openbaar vervoer te verminderen.
  • De stad gaat onderzoeken hoe het laden en lossen in de Nieuwstraat beter gestructureerd kan worden en hoe het parkeren of stationeren op de rijbaan verminderen kan worden.
  • Om de regels van de fietszone extra onder de aandacht te brengen, wordt bijkomende signalisatie uitgewerkt. De bestuurders van gemotoriseerde voertuigen worden zo nog eens extra gewezen op het inhaalverbod.
  • De lokale politiezone zal de handhaving inzake snelheid en het respecteren van het inhaalverbod binnen de fietszone verderzetten en regelmatig herhalen en dit voor alle vervoersstromen.
  • Deze legislatuur wil de stad ook inzetten op het wegwerken van ontbrekende schakels tussen de deeldorpen en het centrum (bv. Gasthuisstraat, Koning-Albertstraat, Groenstraat) zodat je veiliger en vlotter in het centrum geraakt. Ook enkele kruispunten van Dr.-Van de Perrestraat worden veiliger voor fietsers.
  • De stad zal samen met AWV ook stappen ondernemen om de files op Antwerpseweg en de Ring te verminderen en de verkeerssituatie op onder andere Sint-Dimpna te verbeteren.

De evaluatie bestond uit verschillende onderdelen zoals de resultaten uit verkeersanalyses in de fietszone. Ongevallen en verkeersovertredingen werden vergeleken met de situatie voor de invoering van de fietsstraten. De stad hield ook een bevraging bij de inwoners om de knelpunten in kaart te brengen. Verder hield de stad rekening met de raadgevingen uit een rapport van Fietsberaad, het Vlaamse kenniscentrum voor fietsbeleid met bevindingen over fietsstraten en -zones in het algemeen.

Hieronder lees je meer over de resultaten van de verkeersanalyse en de gebruikersenquête.


Verkeersanalyse in het centrum

Op vijf locaties binnen de fietszone en één locatie buiten de fietszone werd een verkeersanalyse uitgevoerd. Deze werd als nulmeting uitgevoerd voor de invoering van de fietszone in mei en de eerste helft van juni 2020. Een tweede meting werd uitgevoerd in dezelfde periode van 2021 ongeveer een jaar na de invoering van de fietszone. Door de corona-pandemie is het verkeersbeeld vertekend. In de toekomst, na de pandemie, zal dergelijke meting opnieuw worden uitgevoerd om de vergelijking en de invloed van de fietszone weer te geven.

De gemeten gegevens zijn het aantal gemotoriseerde voertuigen per categorie, de V85-snelheid ( = de snelheid die door 85% van de bestuurders niet wordt overschreden en door 15% van de bestuurders wel wordt overschreden), het aantal snelheidsovertredingen en het aandeel zwaar verkeer. De locaties waarop werd gemeten: ter hoogte van Nieuwstraat 27 en 102, Stationsstraat 19, Technische Schoolstraat 20, Kollegestraat voor College en Rozendaal 53.

Dit zijn de belangrijkste conclusies uit deze verkeersmetingen:

  • Het aantal gemotoriseerde voertuigen is door invoering fietszone niet gezakt. Op de meeste plaatsen is het aantal wagens zelfs gestegen, dit kan ook worden verklaard door het afstandsonderwijs en het verplicht thuiswerken dat nog van kracht was in 2020 en de heropstart van winkels en horeca was toen pas achter de rug.
  • De snelheid binnen de fietszone is licht gezakt, al wordt in sommige straten nog steeds te snel gereden. Dit is vooral het geval in Kollegestraat en Stationsstraat.
  • Het aantal snelheidsovertredingen is eveneens afgenomen binnen de fietszone.
  • De fietszone heeft slechts een beperkte invloed op het zwaar verkeer.

Overzicht handhaving binnen de fietszone

Bij de opstart van de fietszone paste de politie eerst een sensibiliserende periode (op vlak van inhaalverbod) toe van 15 juni tot en met 31 juli 2020. Tijdens deze periode werden wel reeds 11 snelheidscontroles uitgevoerd omdat de zone 30 ook al voor de fietszone bestond. In de periode juni 2020 tot en met mei 2021 werden maar liefst 64 controles uitgevoerd, goed voor een inzet van 63 manuren. 13 059 voertuigen werden gecontroleerd waarvan 1350 boven de geldende snelheidslimiet van 30km/u zaten. Het overtredingspercentage per controle bedroeg gemiddeld 11,03% met een minimum van 5,88% en maximum van 17,54% per controle, afhankelijk van de locatie. 747 inbreuken op snelheid werden geverbaliseerd, 253 inbreuken op het negeren van het inhaalverbod en 134 parkeer- en stilstaanovertredingen.

Voor het gebied waarbinnen de fietszone is gelegen werd een overzicht gemaakt van de evolutie van de ongevallen met stoffelijke schade en letselongevallen. Dit evolueert duidelijk in gunstige zin.

Aantal ongevallen stoffelijke schade in de periode augustus tot december:

2017: 45
2018: 36
2019: 40
2020: 29

Al kan de sterke daling in 2020 wellicht niet volledig toegeschreven worden aan de invoering van de fietszone. Tijdens grote delen van 2020 was er gewoon veel minder verkeer door de gekende corona-pandemie. 

Aantal ongevallen stoffelijke schade in de periode januari tot mei:

2018: 54
2019: 49
2020: 24
2021: 22

Ook hier is er een forse afname.

Aantal ongevallen met lichamelijk letsel in de periode augustus tot december:

2017: 10
2018: 5
2019: 7
2020: 4

Ook hier is een dalende trend merkbaar.

Aantal ongevallen met lichamelijk letsel in de periode januari tot mei:

2018: 8
2019: 4
2020: 11
2021: 3

Er is geen echt oorzakelijk verband vast te stellen voor de forse stijging in aantal ongevallen met lichamelijk letsel in 2020.


Gebruikersenquête fietszone Geel centrum

De bevraging werd opgesteld door Fietsberaad en stad Geel. Zowel fietsers als niet-fietsers werden bevraagd via een online enquête uitgevoerd tussen 1 en 15 juni 2021. 2500 respondenten vulden de enquête in.

Belangrijkste bevindingen uit het standpunt van de fietsers

  • Net iets meer dan de helft van de respondenten gaven aan meerdere keren per week of dagelijks door de fietszone te fietsen.
  • De fietszone wordt voornamelijk gebruikt om boodschappen te doen/shoppen (67%), (horeca)bezoek/uitgaan (51%), woon-werk of woon-school verplaatsing (44%) of voor sport en ontspanning (42%). 
  • Ervaring van de fietsers over de fietszone:
    • 77% vindt het een vlotte en directe fietsverbinding.
    • 61% vindt de verbinding veilig en 38% niet veilig
    • 57% vindt het aangenaam om door te fietsen
    • 56% vindt het comfortabel om door te fietsen
    • 51% vindt dat de inrichting uitnodigt om te fietsen
    • 44% vindt dat de autobestuurders voldoende rekening houden met de fietsers, 54% is niet akkoord.
  • Algemene bijkomende ervaringen:
    • inhaalverbod wordt onvoldoende gerespecteerd
    • fietszone heeft minder nut buiten spits
    • opgejaagd gevoel
    • sommige enkelrichtingsstraten zijn te smal waardoor kruisen moeilijk is 
    • parkeren op straat is hinderlijk
    • nog teveel autoverkeer
  • Belangrijkste knelpunten:
    • negeren inhaalverbod: 47%
    • geparkeerde auto's: 31%
    • laden en lossen: 29%
    • snelheid autoverkeer: 24%
    • hoeveelheid autoverkeer: 23%

Belangrijkste bevindingen uit het standpunt van de automobilisten

  • 51% van de respondenten geeft aan dagelijks of meerdere keren per week met de auto door de fietszone te rijden.
  • De fietszone wordt door automobilisten voornamelijk gebruikt om boodschappen te doen/shoppen (72%), woon-werk of woon-school verkeer (47%), (horeca)bezoek (28%) en sport en ontspanning (22%)
  • Ervaring van de autobestuurders over de fietszone:
    • 93% geeft aan de verkeersregels van de fietszone te kennen
    • 84% geeft aan de verkeersregels grotendeels of volledig te respecteren
    • 72% vindt het zinvol om de snelheid aan te passen aan de fietsers en de maximum snelheid van 30km/u te respecteren
    • 67% vindt de signalisatie en wegmarkeringen m.b.t. de fietszone duidelijk
    • 63% vindt dat zijn bestemming binnen de fietszone goed bereikbaar is met de auto
    • 47% vindt de fietszone eerder positief voor de verkeersveiligheid. 49% is niet akkoord.
    • 44% rijdt regelmatig met de wagen door de fietszone zonder dat de herkomst of bestemming binnen de fietszone ligt. 
    • 41% vindt het zinvol om achter de fietser te blijven. 57% vindt het weinig zinvol.
  • Algemene bijkomende ervaringen autobestuurders:
    • regels worden onvoldoende gerespecteerd
    • snelheidsregime is belangrijker dan inhaalverbod
    • inrichting kan beter
    • ring doortrekken om sluipverkeer tegen te gaan
    • ergernis en stress bij alle verkeersdeelnemers
  • 65% van de bestuurders ervaart tijdsverlies te hebben (perceptie) door het inhaalverbod waarvan:
    • 3% verliest minder dan 1 minuut tijd
    • 21% verliest tussen 1 en 3 minuten
    • 32% verliest tussen 3 en 5 minuten
    • 34% verliest meer dan 5 minuten
  • Algemene ervaring met fietszones:
    • 79% vindt dat een fietszone herkenbaar moet zijn aan de volledige weginrichting
    • 68% vindt dat een duidelijk herkenbare toegang bij het binnenrijden volstaat
    • 66% wil extra communicatie rond regels in de fietszone
    • 54% vindt dat het autoverkeer binnen een fietszone ondergeschikt moet zijn
    • 49% vindt dat een verkeersbord fietszone volstaat om te weten hoe zich te gedragen
    • 39% vindt dat auto's in de fietszone achter de fietsers moeten blijven

Gepubliceerd op woensdag 15 september 2021 12.30 u.